Tarih Kültür Ajans
Tarih Kültür Baş Editörlüğü

Tarih Kültür Baş Editörlüğü

Anadolu ve Osmanlı Hafızası · 18 Kasım 2026

Tarihi Yarımada Vakfiyelerinde Kayıp Çeşmeler ve Su Medeniyeti

On yedinci yüzyıl şer’iyye sicilleri üzerinden İstanbul’un mahalle ölçeğindeki hayrat mimarisine yeni bir bakış.

1842 okunma

İstanbul’un sokak dokusunu anlamanın en sahih yollarından biri, taş cephelerde sessizce duran kitabeleri vakıf kayıtlarıyla birlikte okumaktır. Son yıllarda yürüttüğümüz arşiv taramaları, yalnızca anıtsal meydan çeşmelerinin değil, mahalle aralarında komşuluk hukukunu besleyen küçük sebil ve su terazilerinin de kent hafızasının taşıyıcı sütunları olduğunu gösteriyor.

Bir çeşmenin akar durumda tutulması, Osmanlı şehir yönetiminde yalnızca teknik bir su mühendisliği meselesi değildi; vakfiyeye yazılan her satır, ustanın bakım ücretinden kışın buz çözme masrafına kadar sürdürülebilir bir toplumsal sözleşmeydi.

Tarih Kültür TVAjans YouTube Kanalı
YouTube'da İzle
Tarihi Yarımada Yer Altı Su Yolları 3D Lazer Tarama BelgeseliTarih Kültür TV · Vakıf su yolları ve sarnıç mimarisi saha kaydı.

Bugün restorasyon kurullarımızın önündeki en önemli görev, yalnızca mermer aynataşını parlatmak değil, o yapıyı kentin yaşayan su ve yürüyüş rotalarına yeniden bağlamaktır.

Okur Yorumları (1)

Küfür & Hakaret Koruması Aktif
Deniz Karahan18.11.2026

Hocam Fatih ilçesindeki ara sokak çeşmelerinin dijital haritası için açık veri çalışması var mı? Çok kıymetli bir yazı olmuş.

Yazar Yanıtı (Tarih Kültür Baş Editörlüğü)

Teşekkür ederim Deniz Bey. Vakıflar envanteriyle eşleşen 42 çeşmenin koordinat dizinini önümüzdeki ay makalemizin eki olarak paylaşacağız.

Tarihi Yarımada Vakfiyelerinde Kayıp Çeşmeler ve Su Medeniyeti — Tarih Kültür Baş Editörlüğü | Tarih Kültür Ajans